Diagnostyka ADHD Kraków
Badania u dorosłych i dzieciKompleksowa diagnoza: wywiad, testy i narzędzia psychometryczne
Zdarza Ci się zaczynać kilka zadań naraz i żadnego nie kończyć? Masz trudność z koncentracją, zapamiętywaniem, organizacją dnia – mimo wysiłku? A może Twoje dziecko jest w ciągłym ruchu, łatwo się rozprasza i trudno mu wytrwać przy jednym zadaniu?
To nie musi oznaczać braku motywacji. Czasem to sygnał, że mózg pracuje inaczej – z typową dla ADHD odmiennością w zakresie uwagi, planowania i regulacji emocji.
Według aktualnych badań epidemiologicznych ADHD występuje u około 4–5% dorosłych i 6–8% dzieci. W Polsce coraz więcej dorosłych zgłasza się na diagnozę po latach błędnych interpretacji swoich trudności – np. jako „lenistwa” lub „słabej samodyscypliny”.
💬 „Diagnoza ADHD to często moment ulgi. Wreszcie można zrozumieć, że te trudności nie wynikają z braku chęci, ale z innego sposobu funkcjonowania mózgu.” — Zespół PH Zdrowia
W PH Zdrowia w Krakowie prowadzimy diagnozę ADHD u dorosłych, młodzieży i dzieci, łącząc perspektywę psychiatry i psychologa diagnosty. Dzięki temu diagnoza jest rzetelna, kompleksowa i zawsze indywidualna.
Spis treści
Jak wygląda diagnoza ADHD w PH Zdrowia (Kraków)?
Profesjonalna diagnoza ADHD to wielowymiarowy proces, który obejmuje analizę objawów, historii życia, funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego.
W PH Zdrowia diagnozę prowadzi zespół psychiatryczno-psychologiczny lub cały proces samodzielnie przeprowadza lekarz psychiatra.
💬„Nie ma jednego testu na ADHD. Rzetelna diagnoza to rozmowa, obserwacja i analiza wzorców funkcjonowania od dzieciństwa po dorosłość.”
— zespółPH Zdrowia
Krok 1 - Wywiad
Pierwszy krok to szczegółowy wywiad kliniczny, podczas którego diagnosta ocenia:
- historię trudności z uwagą, impulsywnością i regulacją emocji,
- rozwój w dzieciństwie i okresie szkolnym,
- wpływ objawów na funkcjonowanie zawodowe, rodzinne i społeczne,
- występowanie innych zaburzeń (depresja, lęk, CHAD).
Na tym etapie często pojawia się tzw. efekt rozpoznania — pacjent po raz pierwszy widzi, jak różne doświadczenia układają się w spójny obraz ADHD.
Etap 2 – Analiza kryteriów diagnostycznych ADHD
Diagnoza obejmuje zestaw standaryzowanych narzędzi:
- ASRS v1.1 ,
- DIVA-5 – ustrukturyzowany wywiad dla dorosłych,
- w przypadku dzieci: Conners 3 oraz wywiad z rodzicem.
Diagnosta omawia wyniki i analizuje, czy trudności dotyczą wyłącznie uwagi, czy również planowania, motywacji i emocji.
Etap 3 – Wywiad z bliskimi i analiza dokumentacji
Jeśli to możliwe, specjalista prosi o rozmowę z partnerem, rodzicem lub osobą, która zna pacjenta od lat.
Pozwala to potwierdzić ciągłość objawów od dzieciństwa. Pomocne są też świadectwa szkolne, opinie z pracy lub wcześniejsze diagnozy psychologiczne.
Etap 4 – Diagnoza różnicowa
- AQ, RAADS-R, CAT-Q – róznicowanie ze spektrum autyzmu
- GAD-7, PHQ – ocena zaburzeń depresyjnych i lękowych
- ITQ, PCL- PL – różnicowanie z PTSD, i złożonym zespołem stresu pourazowego
- SCID – 5 SPQ – różnicowanie z zaburzeniami osobowości.
- w razie potrzeby wykonuje się dodatkowe badania neuropsychologiczne
Etap 5 – Omówienie wyników i plan dalszego leczenia
Ostatni etap to rozmowa podsumowująca.
Pacjent otrzymuje omówienie diagnozy, jeśli kryteria diagnostyczne ADHD są spełnione to także rekomendacje co do dalszego leczenia, terapii i psychoedukacji.
Testy i narzędzia diagnostyczne w diagnozie ADHD
Rzetelna diagnoza ADHD nie polega na wykonaniu jednego testu, lecz na łączeniu danych z różnych źródeł: rozmowy, kwestionariuszy, obserwacji i wywiadu od bliskich.
W PH Zdrowia korzystamy z narzędzi rekomendowanych przez najnowsze wytyczne.
Pozwala to uzyskać obiektywny, naukowy obraz funkcjonowania pacjenta.
💬 „Testy pomagają uporządkować wiedzę, ale diagnozę zawsze stawia specjalista. To nie wynik w arkuszu, tylko zrozumienie całej historii pacjenta.”— Zespół PH Zdrowia
1. ASRS v1.1 (Adult ADHD Self-Report Scale)
To krótki, 18-pozycyjny test opracowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), stosowany u dorosłych.
Ocenia częstość występowania objawów nieuwagi i nadpobudliwości w codziennym życiu.
Pacjent samodzielnie zaznacza odpowiedzi na skali od „nigdy” do „bardzo często”.
Zastosowanie:
- szybki screening ADHD u dorosłych,
- punkt wyjścia do pełnej diagnostyki.
- screening przy ocenie występowania objawów w dzieciństwie (zarówno dla osoby badanej jak i dla członków rodziny)
- monitorowanie nasilenia objawów w trakcie leczenia
Wynik dodatni nie jest diagnozą, wynik ujemny nie jest wykluczeniem diagnozy.
2. DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults)
Ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny, obecnie złoty standard w ocenie ADHD u dorosłych.
Lekarz lub psycholog kliniczny przeprowadza rozmowę obejmującą dzieciństwo i dorosłość, analizując każdy objaw zgodnie z kryteriami DSM-5.
Dlaczego DIVA jest tak ważna:
- porównuje objawy z dwóch okresów życia,
- uwzględnia wpływ objawów na pracę, relacje i emocje,
- ma część dla pacjenta i dla osoby bliskiej,
- pozwala ustrukturyzować wszystkie kryteria.
💬 „DIVA pozwala zobaczyć ciągłość objawów – od dzieciństwa po dorosłość. To właśnie ten element często decyduje o trafności diagnozy.” — zespół PH Zdrowia
3. Conners 3 – dla dzieci i młodzieży
Ustandaryzowany zestaw kwestionariuszy (dla rodzica, nauczyciela, dziecka), oceniający zachowanie, uwagę i emocje.
4. Young DIVA-5
Young DIVA-5 to ustrukturyzowany wywiad kliniczny, stworzony specjalnie do diagnozy ADHD u dzieci i nastolatków w wieku od 5 do 17 lat.
Diagnoza ADHD u kobiet – specyfika i różnice objawowe
Jeszcze kilka lat temu ADHD uważano za zaburzenie typowo męskie. Obecnie wiemy, że kobiety równie często zmagają się z tym zaburzeniem – jednak ich objawy wyglądają inaczej.
Są mniej widoczne, częściej wewnętrzne, a zamiast nadpobudliwości dominuje chaos poznawczy, emocjonalna reaktywność i perfekcjonizm.
Maskowanie objawów i perfekcjonizm
Wiele kobiet przez lata „ukrywa” objawy ADHD pod maską nadmiernej kontroli i sumienności.
Starają się być zorganizowane, punktualne, zawsze pomocne – kosztem własnych zasobów.
Z czasem pojawia się wypalenie, zaburzenia lękowe lub depresja.
Typowe strategie maskujące:
- planowanie każdej minuty, a mimo to ciągłe poczucie chaosu,
- kompulsywne sprawdzanie zadań lub wiadomości,
- poczucie winny, gdy coś „wymyka się spod kontroli”.
💬 „Maskowanie działa krótkoterminowo. Na dłuższą metę prowadzi do przeciążenia i poczucia porazki – mimo realnych sukcesów” — zespół PH Zdrowia
Rola hormonów i cyklu miesiączkowego
Zmiany poziomu estrogenów na przestrzeni cyklu miesiączkowego wpływają na poziom dopaminy.
W fazie lutealnej (w drugiej połowie cyklu, przed miesiączką) objawy ADHD mogą się nasilać – pojawia się spadek energii, rozproszenie i drażliwość.
Podobne zmiany obserwuje się w innych okresach życia kobiety, kiedy poziom estrogenów spada: tj. po porodzie i w okresie perimenopauzy i w menopauzie.
W PH Zdrowia psychiatrzy uwzględniają te czynniki przy doborze farmakoterapii i terapii.
Częste błędne rozpoznania u kobiet
Kobiety z ADHD często otrzymują wcześniej inne diagnozy:
- depresja („przemęczenie i brak motywacji”),
- zaburzenia lękowe („nadmierne martwienie się”),
- zaburzenia osobowości („niestabilność mocjonalna”),
- wypalenie zawodowe.
Wynika to z tego, że ich objawy nie przypominają klasycznych obrazów ADHD z dzieciństwa.
Właściwa diagnoza pozwala nie tylko leczyć objawy, ale też zredukować poczucie wstydu i zwiększyć akceptację siebie.
Diagnoza ADHD u kobiet w PH Zdrowia
Podczas diagnozy kobiet zwracamy szczególną uwagę na:
- wzorce perfekcjonizmu i autokrytyki,
- relacje społeczne i rolę opiekuńczą,
- wpływ hormonów na funkcjonowanie,
- współwystępowanie depresji i zaburzeń lękowych.
Diagnoza prowadzona jest przez zespół psychiatryczno-psychologiczny, który łączy wywiad z narzędziami diagnostycznymi i analizą cyklu życia kobiety.
💬 „Dla wielu kobiet diagnoza ADHD to moment ulgi – zamiast wstydu pojawia się zrozumienie i strategia na przyszłość.” — zespół PH Zdrowia
Różnicowanie ADHD – depresja, CHAD, borderline, PTSD, lęk uogólniony
Jednym z najtrudniejszych etapów diagnozy jest różnicowanie ADHD z innymi zaburzeniami psychicznymi, które mogą dawać podobne objawy – rozproszenie, spadki energii, emocjonalność czy trudności z organizacją.
Bez tego kroku łatwo postawić błędne rozpoznanie, co prowadzi do nieskutecznego leczenia.
Dlaczego to takie ważne?
W praktyce klinicznej aż 70% dorosłych z ADHD ma zaburzenia współwystępujące.
Niektóre z nich – np. depresja, CHAD czy borderline – mogą całkowicie maskować objawy ADHD lub powodować, że obraz kliniczny jest niejednoznaczny.
W PH Zdrowia diagnoza różnicowa prowadzona jest przez zespół psychiatry i psychologa, z wykorzystaniem kwestionariuszy (AQ, ITQ, GAD-7, MDQ, SCID) i wywiadu rozwojowego.
Porównanie najczęstszych zaburzeń współwystępujących
| Diagnoza | Podobieństwa z ADHD | Różnice z ADHD |
|---|---|---|
Depresja | zmęczenie, trudność w koncentracji, obniżona motywacja | brak energii do wszystkiego, a nie tylko do zadań nudnych |
CHAD (choroba afektywna dwubiegunowa) | epizody manii/depresji trwające dni–tygodnie, okresy całkowicie bez objawów | Trudności emocjonalne, zaburzenia osobowości, relacje |
Borderline (osobowość chwiejna emocjonalnie) | emocjonalność, impulsywność | lęk przed odrzuceniem, niestabilna tożsamość, wahania w relacjach |
PTSD | gorsza koncentracja, napięcie, niepokój | objawy po traumie, flashbacki, unikanie bodźców przypominających wydarzenie |
Zaburzenia lękowe uogólnione | napięcie, problemy z koncentracją, analizowanie | zamartwianie się, katastroficzne myśli, objawy somatyczne |
💬”W ADHD emocje są szybkie i krótkie, w borderline – głębokie i zależne od relacji, a w CHAD – trwają tygodniami.” — zespół PH Zdrowia
Czy to ADHD? - „red flags” – kiedy objawy mogą wynikać z czegoś innego
- objawy zaczęły się po 20. roku życia, bez wcześniejszych trudności szkolnych,
- występują epizody euforii lub braku snu (podejrzenie CHAD),
- dominują napady paniki (podejrzenie zaburzenia lękowego),
- pojawiają się flashbacki i unikanie bodźców (PTSD),
- impulsywność związana głównie z relacjami i poczuciem odrzucenia (borderline).
Jak przygotować się do diagnozy ADHD?
Diagnoza ADHD to proces wymagający uważności i współpracy. Dobre przygotowanie pozwala skrócić czas badania i uzyskać trafniejsze wyniki.
Warto zebrać informacje o swoim funkcjonowaniu z różnych etapów życia.
Lista rzeczy, które warto przygotować przed wizytą
Krótką historię trudności:
- kiedy pojawiły się pierwsze objawy (dzieciństwo, studia, praca),
- w jakich sytuacjach trudności są największe,
- które obszary życia najbardziej cierpią (praca, relacje, organizacja).
Opinie i dokumenty
- świadectwa szkolne (jeśli zachowały się uwagi o koncentracji lub ruchliwości),
- wcześniejsze opinie psychologiczne lub pedagogiczne,
- dokumentacja medyczna dotycząca leczenia psychiatrycznego lub neurologicznego.
Obserwacje bliskich
- Jeśli to możliwe, poproś partnera, rodzica lub przyjaciela o opis Twoich trudności – to bardzo pomaga w ocenie ciągłości objawów.
Dziennik lub notatki z codzienności
Przez tydzień przed wizytą warto zapisać:
- sytuacje, w których trudno się skoncentrować,
- momenty frustracji lub przeciążenia,
- typowe błędy, zapomnienia, impulsywne decyzje.
Listę przyjmowanych leków i suplementów
Wyniki badań laboratoryjnych
- morfologia,
- Alt, Ast,
- kreatynina,
- glukoza,
- elektrolity,
- poziom żelaza, ferrytyny,
- TSH, fT4, poziom
- witaminy D3
Po diagnozie ADHD – co dalej?
Dla wielu osób diagnoza ADHD to moment ulgi i zrozumienia — pierwszy raz można nadać sens wieloletnim trudnościom z koncentracją, emocjami czy organizacją życia.
To jednak dopiero początek procesu terapeutycznego. Kluczowe jest wdrożenie leczenia i wsparcia, które pomagają przekuć wiedzę o ADHD w realną zmianę.
Omówienie wyniku diagnozy
Na końcowym spotkaniu, które zawsze odbywa się z lekarzem psychiatrą pacjent otrzymuje:
- omówienie wyniku diagnozy (z uwzględnieniem rodzaju ADHD – nieuwagi, nadpobudliwości lub postaci mieszanej), możliwe jest też otrzymanie wyniku w formie pisemnej
- omówienie obszarów trudności,
- zalecenia dotyczące leczenia farmakologicznego, terapii i psychoedukacji,
- informację o współwystępujących trudnościach (np. lęk, depresja, zaburzenia osobowości).
W PH Zdrowia każdy pacjent po diagnozie otrzymuje indywidualny plan dalszych działań – terapeutyczny i medyczny.
Leczenie farmakologiczne
Jeśli objawy ADHD znacząco utrudniają funkcjonowanie do leczenia włącza się farmakoterapię.
Najczęściej stosowane są: metylofenidat i pochodne amfetaminy, w dalszej kolejności atomoksetyna, czy bupropion. Są to leki o udowodnionej skuteczności i bezpieczeństwie.
Farmakoterapia poprawia zdolność koncentracji, organizacji i kontroli emocji.
Psychoterapia i trening umiejętności
Po diagnozie większość pacjentów korzysta z terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), terapii integracyjnej lub z warsztatów grupowych.
Terapia uczy strategii zarządzania czasem, pracy z prokrastynacją, poprawy relacji i samoakceptacji.
PH Zdrowia prowadzi terapię ADHD indywidualną oraz grupowe treningi umiejętności/warsztaty dla pacjentów z ADHD
Psychoedukacja i wsparcie rodzinne
Psychoedukacja pomaga pacjentowi i jego bliskim zrozumieć, jak działa mózg z ADHD, oraz uczy strategii wspólnego radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami.
W PH Zdrowia organizujemy warsztaty i spotkania edukacyjne zarówno dla pacjentów, jak i dla rodzin.
Jak monitorujemy skuteczność leczenia ADHD?
Po 4–6 tygodniach od rozpoczęcia leczenia lub terapii zalecana jest pierwsza wizyta kontrolna u lekarza psychiatra.
Celem jest ocena skuteczności i ewentualna modyfikacja planu.
W kolejnych miesiącach wizyty odbywają się średnio co 2–3 miesiące lub częściej, jeśli pacjent tego potrzebuje.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Tak. ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, ale u wielu osób objawy utrzymują się w dorosłości i ujawniają dopiero w pracy zawodowej lub rodzinnej.
Diagnozę u dorosłych opiera się na wywiadzie z dzieciństwa, testach psychologicznych i obserwacji aktualnych trudności.
Zazwyczaj 2–3 spotkania: konsultacja psychiatryczna, testy diagnostyczne, omówienie wyników.
U dzieci diagnoza może wymagać rozmowy z rodzicami i nauczycielem.
W PH Zdrowia cały proces diagnostyczny u osoby dorosłej można wykonać zdalnie. W przypadku dzieci preferuje się spotkania stacjonarne.
To proces indywidualny – część osób korzysta z terapii kilka miesięcy, inne długofalowo.
Nie. Farmakoterapia to jedna z opcji - w ocenie potrzeby włączenia leków istotna jest analiza nasilenia objawów i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie.
Umów diagnozę ADHD w PH Zdrowia
Rzetelna analiza objawów, zgodna z aktualnymi wytycznymi, diagnoza w doświadczonym zespole lekarzy i psychologów, jasne rekomendacje terapeutyczne.
Nasi specjaliści
Diagnozujący ADHD u dorosłych
dr n. med. Katarzyna Pragnący
lekarz specjalista psychiatra, certyfikowany psychoterapeuta poznawczo-behawioralny
dr n. med. Marta Hat
specjalista psychiatra, psychoterapeuta
mgr Karina Rosz
psychoterapeutka poznawczo-behawioralna
mgr Nina Zawidniak
psycholog, psycholog dziecięcy, psychoterapeuta poznawczo - behawioralny i behawioralny
mgr Rafał Lasek
psychoterapeuta poznawczo-behawioralny
mgr Angelika Wesołowska
mgr Angelika Wesołowska – psycholog, psychoterapeutka, terapeutka uzależnień
mgr Bogumiła Pasierb-Nowak
psycholog, psychoterapeuta poznawczo - behawioralny
lek. med. Cezary Wejster
specjalista psychiatra, psychoterapeuta
Diagnozujący ADHD u Dzieci i młodzieży
mgr Zuzanna Stypuła
Mgr Zuzanna Stypuła – psycholog, psychoterapeutka CBT
mgr Angelika Wesołowska
mgr Angelika Wesołowska – psycholog, psychoterapeutka, terapeutka uzależnień
Diagnozujący ADHD u Dzieci 2-12rok życia
lek. med. Karolina Grządziel
specjalista psychiatra